5 ) تاثیرات تغییر ساعت بر بدن

هر چند که زمان در بهار و پاییز صرفا یک ساعت تغییر داده می شود اما چنین به نظر می رسد که این تغییر ساعت، شدیدتر از آنچه تاکنون دانشمندان باور داشتند، بر ساعت درونی بدن انسان تاثیر می گذارد. این ادعا، نتیجه دو مطالعات جدید "تیل رونبرگ" کرونوبیولوژیست در دانشگاه مونیخ و همکارانش است. رونبرگ که با کمک همکارانش، پرسشنامه حدود 55 هزار نفر داوطلب را ارزیابی کرده اند می گوید، تاثیرات تغییر ساعت بهار و پاییز بر روی ساعت درونی بدن، برای ما نیز غیرمنتظره بود. پژوهشگران متوجه شدند که ساعت درونی بدن حداقل در زمستان بطور دقیقی خود را با تغییرات و تحولات فصلی فجر و طلوع آفتاب وفق می دهد.

بر پایه این تحقیقات، زمان وسط خواب و نقطه زمان بیداری در زمستان دیرتر از تابستان بوده و در یک فاصله نسبتا ثابت با شروع تابستان قرار دارد. این در حالیست که در تابستان هیچ نقطه شفاف و روشنی قابل شناسایی نیست. این امر نشانگر آن است که تغییر ساعت به مکانیسم بدن برای وفق دادن خود با زمان آسیب می رساند.

پژوهشگران در مطالعات دیگری رفتار خواب 50 داوطلب را به مدت 8 هفته در دو زمان تغییر ساعت در بهار و پاییز بررسی کرده و بعلاوه فعالیت داوطلبان را با یک دستگاه مچی ثبت حرکت، اندازه گیری کردند. تیل رونبرگ می گوید، برخلاف دیگر تحقیقاتی که تاکنون انجام شده است، ما رفتار داوطلبان را در روزهای فراقت و کار بطور جداگانه تجزیه و تحلیل کردیم.

بنا بر اعلام این پژوهشگر، این آزمایشات نشان داد که ساعت دورنی صرفا مقدار اندکی و یا حتی اصلا خود را با ساعت تابستان تغییر نداده است و حتی زمانیکه زنگ ساعت، در همان زمان همیشگی بصدا در آمد نیز وضعیت تحرک در داوطلبان نشان داد که این افراد ابتدا یک ساعت بعد از نظر بدنی، سرحال تر و بیدارتر شده و تحرک آنها افزایش یافت.

پژوهشگران نتیجه می گیرند که ساعت درونی اصلا خود را با تغییر ساعت وفق نداده است و مطابق نکرده است. هر چند که عقربه دستگاه ساعت در تابستان، تمام فعالیت ها را یک ساعت به جلو کشانده است اما بسیاری از افراد طبق ساعت درونی خود، در این زمان هنوز در یک استراحت و آرامش به سر می برد. این واقعیت است که بسیاری از افراد احتمالا از آن آگاه نیستند. مراحل فعالیت و استراحت بر اساس ریتم ساعت درونی است که تابش نور، مهمترین زمان دهنده آن است. در صورتیکه خورشید هر روز زودتر طلوع کند، ساعت درونی نیز خود را با تغییر دقیقه ای آن وفق می دهد.

رونبرگ می گوید، تغییر ناگهانی ساعت تابستانی (یک ساعت)، این روند پیچیده را به یکباره 10 هفته (4 هفته در بهار، 6 هفته در پاییز) به عقب بر می گرداند. بدن یک بار دیگر همان تغییری (طلوع زودتر خورشید در هر روز) را تجربه می کند که پشت سر گذاشته است. این کارشناس افزود، ساعت تابستانی شبیه این است که تمام مردم آلمان به مغرب پرواز کرده و در پاییز باز گردد.

به ویژه افراد موسوم به شب زنده دار یا جغدان شب نمی توانند خود را با ساعت تابستانی وفق دهند و مدل فعالیت خود در بهار را حتی پس از تغییر ساعت پاییزی به بهاری نیز حفظ می کنند. حتی سحرخیزان موسوم به چکاوکان صبح نیز نمی توانند 100 خود را با ساعت تابستانی وفق دهند که مدل فعالیت آنها صرفا نیم ساعت تاخیر افتاده است.

بدن خود را با تغییر ساعت پاییزی آسان تر وفق می دهد

تغییر ساعت در پاییز، ساعت درونی را از پوشش اجباری ساعت بهاری خارج می کند. از دیدگاه رونبرگ، بدین خاطر، افراد در باره تغییر ساعت بهاری به پاییزی کمترین مشکل را دارند.

رونبرگ می گوید، در حالیکه آخرین ماه زمان تابستانی جلوگیری می کند تا ساعت درونی خود را با غروب آفتاب دیرتری وفق دهد اما با تغییر ساعت در این زمان، ساعت درونی یک پرش بزرگی به عقب می کند.

این کارشناس تاکید می کند، ساعت درونی یک سیستم پیچیده است که طی میلیون ها سال به وجود آمده است و خود را بطور شگفت آور دقیقی با فصول سال و ساعات روز تنظیم می کند.

رونبرگ می گوید، هم اکنون مشخص شده است که ما سالانه دو بار از طریق تغییر ساعت تابستانی، یک جت- لاگ اجتماعی ایجاد می کنیم. هر چند که چنین تغییرات کوچکی بی اهمیت و ناچیز به نظر می رسند، اما پیامدها و تاثیرات درازمدت و احتمالی آنها نبایست دست کم گرفته شود.

رونبرگ در پاسخ به اینکه بایست تغییر ساعت در بهار و پاییز اصلا انجام نشود؟ می گوید، قضاوت در باره تاثیرات تغییر ساعت بر روی سلامتی مردم، هنوز بسیار زود است. ما بایست از طریق مطالعات بیشتر تاثیر احتمالی تغییر ساعت بر روی سلامتی را بررسی کنیم. این تحقیقات را می توان به عنوان نمونه در استرالیا انجام داد که برخی از ایالت های آن در بهار و پاییز ساعت تغییر داده می شود و در برخی از ایالت ها، چنین اقدام صورت نمی گیرد. (منبع 14)