| تردید نسبت به فواید جنین مرکب از انسان و حیوان برای تولید سلول بنیادی |
|
|
| نوشته شده توسط مرتضي جواديان |
| چهارشنبه ، 30 بهمن 1387 ، 07:37 |
|
در حالیکه تصویب قانون پرورش جنین های مرکب از انسان و حیوان در مجلس عوام انگلیس و مجاز شدن پرورش این نوع جنین در این کشور با انتقادات شدیدی مواجه شد هم اکنون نیز پژوهشگران نسبت به فواید و ارزش های علمی پرورش این نوع جنین ها با هدف تولید سلول های بنیادی ابراز تردید کردند. بر پایه این قانون که یکی از مناقشه آمیزترین تصمیمات دولت "گوردون بروانس" بود، دانشمندان در انگلیس از چند ماه پیش مجاز هستند، با وارد کردن هسته سلول از سلول های بدن انسان در تخمک حیوان و در نتیجه پرورش جنین، سلول های بنیادی مورد نیاز خود را از این جنین ها به دست آورند. دانشمندان قصد دارند با این روش، با کمبود تخمک انسانی برای پژوهش سلول های بنیادی مقابله کنند و قرار نیست که از جنین های مرکب از انسان و حیوان، موجودی پرورش یابد بلکه هدف صرفا تولید سلول های بنیادی جنینی برای پژوهش و احتمالا درمان است. پژوهشگران برای تولید سلول های بنیادی از جنین مرکب، هسته سلول بدن یک انسان را به یک "تخمک خالی" یک حیوان تزریق می کنند. این تخمک حیوانی باردار شده با ضربه ها و تکانه های برق، تحریک به تکثیر شده و به یک جنین رشد می کند که در نهایت سلول های بنیادی جنینی آن، برای استفاده گرفته می شود. ژنوم یا ماده ژنتیکی سلول بدن که تا اندازه ای غیرفعال است، در تخمک "برنامه ریزی دوباره" می شود، بطوریکه از آن می توانند مجددا تمام سلول های بدن پرورش و رشد یابند. کیفیت برنامه ریزی دوباره ژنوم هنوز برای پژوهشگران نامفهوم است. سلول های بنیادی از جنین مرکب، 9/99 درصد از ژنوم انسان و 1/0 درصد از ژنوم حیوان تشکیل شده اند. هم اکنون مطالعات جدید یک تیم از پژوهشگران آمریکایی به مدیریت "روبرت لانزا" رییس بخش پژوهشی موسسه "آ.سی.تی." ماساچوست، در نشریه "کلون کردن و سلول های بنیادی"، فواید علمی جنین پرورش یافته از انسان و حیوان را زیرسوال برده است. لانزا و همکارانش تحقیق و آزمایش کرده اند که آیا تخمک حیوانی قادر به فعال کردن مجدد ژنوم انسانی واقعا است یا نه؟ بطوریکه بتواند "سلول های بنیادی همه کاره" که مطلوب و هدف پژوهشگران است، تولید شوند؟اما لانزا با توجه به نتایج آزمایشات و مطالعات تیم خود می گوید، تخمک های حیوانی بجای فعال کردن ژن های مورد نظر، آنها را از فعالیت بازداشته اند. لانزا و همکارانش، هسته سلول انسانی را به تخمک چند انسان، گاو، خرگوش و موش وارد کردند و از این طریق جنین هایی در مرحله اولیه حیات تولید کردند و آنها را معاینه کرده و با جنین های معمولی انسان مقایسه کردند که از طریق لقاح مصنوعی (آی.وی.اف.) تولید شده بودند. هر چند که جنین ها از نظر ظاهری با یکدیگر تفاوت ندارند و همگی حتی با یک سرعت رشد می کنند اما زمانیکه پژوهشگران فعالیت ژنی جنین های مختلف را بررسی کردند، تفاوت هایی بین جنین های مرکب از حیوان و انسان و جنین های"آی.وی.اف." پیدا کردند. بر پایه اعلام پژوهشگران، فعالیت حدود 2000 ژن از جنین های مرکب از "انسان و گاو"، و "انسان و خرگوش" در مقایسه با جنین های "آی.وی.اف." متوقف شده بود. اما پژوهشگران بین جنین های مرکب از "انسان و گاو"، و "انسان و خرگوش"، هیچ تفاوتی در فعالیت ژنتیکی پیدا نکردند.پژوهشگران به ویژه ژن های هدایتی مهمی چون "او.سی.تی.-4"، "اس.او.ایکس-2" و "ان.آ.ان.او.جی." را بررسی کردند که برای پرتوانی (پلوری پوتنت) سلول ها یک نقش مهم ایفاء می کنند. در حالیکه این ژن ها در جنین های "آی.وی.اف." و همچنین جنین های صرفا انسانی کلون شده، بشدت فعال بودند، در جنین های مرکب از "انسان و گاو"، و "انسان و خرگوش"، صرفا در حد معمول و یا حتی کاهش یافته، فعال بودند. لانزا و همکارانش از این آزمایشات نتیجه می گیرند که تخمک های حیوانی، از فعال شدن دوباره ژنوم انسانی وارد شده به تخمک، جلوگیری می کنند و بدین ترتیب خصوصیت پرتوانی و کاربری درمانی سلول های بنیادی، مورد تردید است. این در حالیست که "استفن مینگر" زیست شناس دانشگاه کینگز کالج لندن که یکی از مجوز های تولید جنین مرکب از انسان و حیوان را دریافت کرده است، این دیدگاه لانزا و همکارانش را رد می کند. مینگر به مطالعاتی از سال گذشته (2008) میلادی استناد می کند که در آن ژن های هدایتی مهمی در جنین های انسان و حیوان فعال می شوند، هر چند که این فعالیت در حد جنین های صرفا انسانی، قوی نباشد. مینگر می گوید، با این وجود، نتیجه این مطالعات علامتی است که تخمک های گاوی می توانند واقعا مفید باشند، چنانچه فناوری ظریف تری در اختیار باشد. مینگر همچنین انتقاد می کند که لانزا و همکارانش، احتمالا فعالیت های ژنی را در یک مرحله ابتدایی آزمایش و بررسی کرده اند. از سوی دیگر لانزا نیز مطالعاتی که مینگر به آن استناد می کند را قانع کننده نمی داند. دلایل کاهش فعالیت ژن هنوز مشخص نشده و غیرمفهوم است. ناسازگاری بین میتوکندوری تخمک های حیوانی که ژنوم خاص خود را دارند و ژنوم انسانی نیز می تواند احتمالا از دلایل این کاهش فعالیت باشد. رای مثبت مجلس عوام انگلیس به طرح و قانون پرورش جنین های مرکب از انسان و حیوان در این کشور به ویژه با انتقادهای شدیدی ازسوی اتاق پزشکان آلمان، سیاستمداران احزاب حاکم و مخالف این کشور مواجه شده بود. *** مجله آلمانی اشپیگل 4 فوریه 2009
|
COMMENTS