نزول واقعيت در بحران يك فيلمنامه خوب

به سايت لحظات به يادماندني خوش آمديد براي مطالب كه استفاده مي كنيد ، نظر بدهيد و با اين كار ما را در بهبود سايت ياري كنيد . تشكر سي دي هاي آموزشي ويژه ازدواج ! ناپلئون بناپارت : عفت در زن مانند شجاعت است در مرد ، من از مرد ترسو همچنان متنفرم که از زن نانجیب ناپلئون بناپارت : پیروزی یعنی خواستن . كسي كه با تخيلات پريشان از مشكلات براي خود كوهي مي سازد و هر چيز را دشوار مي داند ، واژگون شدن او حتمي است . ( آدلف هيتلر ) اهداف اين سايت کسی که با تخیلات پریشان از مشکلات برای خود کوهی می سازد و هر چیز را دشواری می داند واژگون شدن او حتمی است. ( آدلف هيتلر )

صفحه اصلی / گروه هنر / سینما و تلوزیون / مقالات و نوشته ها / نزول واقعيت در بحران يك فيلمنامه خوب

نوشته شده توسط فرهاد خالدار

خبرگزاري فيلم نيوز:

ايرج طهماسب دريكى از آخرين مصاحبه هايش به اين نكته اشاره كرده است كه: «تماشاگر مطمئن باشد كه مى رود يك فيلم سينمايى ببيند، در عين حال كه فيلم سلامت و خوبى است. » اگرچه شايد در نگاه اول جمله ياد شده در رديف شعارهاى تبليغاتى يك فيلم سينمايى طبقه بندى گردد، اما حقيقتى در آن نهفته است كه كليد موفقيت و كاميابى فيلم هاى چند ساله اخير زوج طهماسب - جبلى قلمداد مى گردد. ايجاد فضايى مطمئن و اعتماد سازى براى تماشاگرى كه به دنبال فيلم سالم و البته خوب مى گردد.
زوج طهماسب و جبلى چه آن زمان كه عروسك هاى بامزه و دوست داشتنى كلاه قرمزى و پسرخاله را به خدمت گرفته و يكى از پرفروش ترين فيلم هاى تاريخ سينماى ايران را خلق كردند و چه آن هنگام كه با رويكرد به سينماى قصه گو، بهره بردن از فضاها و آدم هاى واقعى و ملموس را تجربه كردند (دختر شيرينى فروش) همواره رضايت خاطر تماشاگر را جلب كرده و به عنوان نمادى از سينماى خانوادگى مطلوب خانواده هاى ايرانى شناخته شده اند. در اين ميان حتى حضور مجزا و جداگانه آن ها در فيلم هاى متعدد (نظير خواب سفيد و عينك دودى) نيز با استقبال نسبى مواجه گشته كه نشان دهنده اين امر است كه جبلى و طهماسب هريك صاحب ويژگى هايى هستند كه از ديدگاه تماشاگر ايرانى دلپذير مى نمايد. شايد بتوان آرامش ذاتى نهفته در چهره حركات و سكنات طهماسب و شوخ طبعى غريزى و دلچسب حميد جبلى را از جمله دلايل موفقيت اين دو قلمداد كرد.
رفيق بد تازه ترين حضور مشترك اين زوج در شرايطى نمايش عمومى را تجربه مى كند كه نام كارگردانى نوظهور را بر پيشانى دارد. عباس احمدى مطلق كه گويى از دوستان قديمى طهماسب و جبلى محسوب گشته و پيش از اين يك فيلم بلند سينمايى و چندين كار مستند و تبليغاتى و فعاليت هاى مختلف در حيطه كودك و نوجوان را در كارنامه دارد و بر اساس فيلمنامه اى از ايرج طهماسب رفيق بد را به تصوير كشيده است.
فيلم با بازگشت حبيب (ايرج طهماسب ) به ايران و حضور وى در يك آسايشگاه روانى به منظور ديدار با دوست سابقش عزيز (حميد جبلى) آغاز و به بهانه واگويى خاطرات حبيب با يك فلاش بك نسبتا طولانى وارد قصه اصلى مى گردد. قصه دو رفيق گرمابه و گلستان كه يكى به عنوان نگهبان و ديگرى تحويل دار در قسمت انتقالات پولى بين بانك ها مشغول به كار بوده و در آخرين روز خدمت شان يعنى يك روز قبل از موعد بازنشستگى در حادثه سرقت مسلحانه از بانك گرفتار مى آيند و ماجراهايى عجيب و غريب را تجربه مى كنند.
در اين لحظات گرچه فيلم به فضاى هميشگى آثار پيشين طهماسب و جبلى نزديك مى شود اما در نشاندن لبخند بر لبان تماشاگر كمتر موفقيتى حاصل مى كند. جالب اينجاست كه بسيارى از شوخى هاى فيلم در واقع تكرار دوباره و چندباره فيلم هاى گذشته اين زوج محسوب مى شود. به عنوان مثال مى توان به آواز خواندن گاه و بيگاه حميد جبلى، قضيه به هوش آمدن در بيمارستان و. . . اشاره كرد.
در عين حال نوآورى هايى نيز به چشم مى خورد كه عمده ترين آن در سكانس هاى مربوط به ناشنوايى كوتاه مدت شخصيت عزيز كه بر اثر انفجار ساختمان سارقان ايجاد گشته رخ مى نمايد. بطوريكه شوخى با در ماشين و حضور در درمانگاه و بعد مساله شنوايى مجدد از جمله معدود لحظات مفرح و بامزه فيلم قلمداد
مى شود.
در اين ميان آن چه آزار دهنده مى نمايد نحوه استفاده از شخصيت هاى زن فيلم است. در طول اين سال ها غالبا زوج جبلى - طهماسب با حضور فاطمه معتمدآريا سر و شكل كامل ترى پيدا مى كرد، اما اين بار عدم حضور معتمدآريا فارغ از دلايل فرامتنى مى تواند به نوعى نشان دهنده كم توجهى به شخصيت هاى زن فيلم و كم اهميت انگاشتن آن ها باشد.
كاراكترهاى ناهيد (ژاله صامتى) و فرح (ريما رامين فر) شمايلى كليشه اى از زنان سنتى را ارائه مى كنند. زنانى كه حسرت زندگى ديگران را مى خورند و با مشاهده حجم قابل توجهى پول، وسوسه گشته و آرزوهاى تحقق نيافته خويش را به ياد آورده و نقشه هاى مختلفى را براى به چنگ آوردن آن در سر مى پرورانند. در اين ميان حذف كامل اين شخصيت ها از ميانه هاى فيلم و ناديده انگاشتن آن ها تعجب برانگيز مى نمايد. هرچند كه پيش تردر سكانس تعقيب سارقان بانك نيز خروج ناگهانى و غيرمنطقى آن ها نشانه هايى از اضافه بودن اين دو زن و شخصيت پردازى ضعيف آن ها به همراه داشت. در عين حال حضور پررنگ هما روستا در قسمت هاى ابتدايى فيلم در نقش دكتر روانشناس جالب توجه است.
بزرگترين ضعف هاى فيلم از جايى كه ردپاى دو شخصيت اصلى فيلم به لب مرز كشيده مى شود رخ مى نمايد. جايى كه مجموعه اى از حوادث غير ملموس و عجيب و غريب فيلم را وارد فضاهايى مى سازد كه نه تنها مطابقت چندانى با تعاريف اوليه ندارد بلكه سوالات متعددى را نيز در ذهن تماشاگر تداعى مى كند. قلمرو اين ضعف ها و علامت سوال ها در بازگشت به زمان حال و سفر مجدد حبيب و عزيز به لب مرز همچنان گسترش مى يابد تا جايى كه پايان نچسب و غير قابل باور فيلم را نيز در بر مى گيرد. قضيه يافتن پول ها پس از گذشت چند سال و سپس حضور ناگهانى پليس ها و اسكورت آن ها تا رسيدن به بانكى كه تمامى پرسنلش به منظور قدردانى از زحمات دو كارمند فداكار بانك دور هم جمع گشته اند پايانى به شدت باورنكردنى و تحميلى را رقم مى زند. به نظر مى آيد ايرج طهماسب در مقام فيلمنامه نويس قصد داشته به نوعى واقعيت هاى نه چندان خوشايند زندگى را نيز در قالب اثرى سرخوشانه مطرح كند مساله اى كه در زير درخت هلو نيز به گونه اى ديگر ظهور و بروز يافت و در اينجا در قسمت هاى مربوط به آسايشگاه روانى نمود مى يابد. اما مساله اين است كه مى بايست به فرمولى كارگشا از تلفيق دو گونه تراژدى و كمدى دست يافت. در شكل كنونى فيلم به اثرى آشفته و سردرگم مى ماند كه نه خشنودى كامل علاقه مندان زوج طهماسب - جبلى را فراهم مى سازد و نه لبخند رضايت را بر لبان تماشاگران جدى تر سينماى ايران مى نشاند.
با اين وجود در روزگارى كه دوران ركود فيلم هاى به اصطلاح كمدى تلقى مى شود حضور اين زوج موفق غنيمتى ارزشمند به شمار مى آيد. غنيمتى كه اگر با انسجام و هوشيارى افزونترى همراه شود مى تواند رفقاى خوب سينماى ايران را در جايگاهى رفيع تر از گذشته قرار دهد.