عنوان فیلم: خیانتکار
(Traitor)
کارگردان: جفری نک مانوف
(Jeffrey Nachmanoff)
نویسندگان: جفری نک مانوف (فیلمنامه)، استیو مارتین (داستان)
(Jeffrey Nachmanoff و Steve Martin)
تاریخ اکران: ۲۷ آگوست ۲۰۰۸ (۶ شهریور ۱۳۸۷)
ژانر: درام
بازیگران: دان چیدل (Don Cheadle)، گای پیرس (Guy Pearce)، نیل مک دانف (Neal McDonough)
درجه فیلم: PG-13 (به دلیل خشونت های دنباله دار و صحبت های نامناسب)
محصول: ایالات متحده
کمپانی: Crescendo Productions

در داستان فیلم دو تروریست داریم که یکی خشن، سنگدل، یک دنده و یک طرفه فکر میکند و دیگری متفکر و شکاک است و نمی دانیم در پشت افکارش واقعا چه میگذرد. دو مامور FBI هم وجود دارند که اولی یک طرفه و قانون شکن است و سعی می کند که این ترویست ها را به دام بیاندازد و آنها را یک طرفه می بیند و دیگری عرب شناسی است با پیام تحمل پذیری. فیلم در کل انتقادی از سیاست خارجی دولت امریکا است بدون اینکه به جزئیاتی مانند عراق، اسرائیل و یا نفت وارد شود.

در فیلم خیانتکار، دان چیدل (Don Cheadle) نقش یک تروریست اسلام گرای متولد امریکارا بازی می کند که با همکاری یک تروریست عرب دیگر در حالی که FBI را در تعقیب خود دارند، از زندانی در یمن می گریزند و در شهرهای مختلف اروپا حادثه می آفرینند. ماجرای او همزمان با ماجرای تعقیب او توسط دو مامور FBI دنبال می شود. با بازی هایی از گای پیرس (Guy Pearce) و نیل مک دانف (Neal McDonough).

دان چیدل می گوید این فیلم اساسا یک داستان جنایی جاسوسی بین المللی است با پس زمینه حوادثی که هر روز در اطرف آن اتفاق می افتد. او می گوید تلاش نداریم در این فیلم پیامی بدهیم، اما شخصیت سمیر هورن (که او بازی می کند) سرانجام متوجه می شود که با افراطیون در دو سوی این مباحثه، موافقت ندارد.

تلاش مامور FBI با بازی گای پیرس برای به دام انداختن تروریست با مشکل اداری روبرو می شود.
گای پیرس می گوید: مشکلات اداری و کاغذ بازی در یک صنعت کار بدی است ولی مشکلات اداری بین کشورها و کاغذ بازی بین آدم ها که جنبه روانی پیدا می کند، مدام دست و پا گیر می شود و خوب است راهی برای از میان برداشتن آن پیدا بشود.

در سال های اخیر، فیلم های سینمایی درباره مبارزه علیه تروریسم، با استقبال تماشاگران در امریکا مواجه نبوده اند.

گای پیرس می گوید شخصا دنبال فروش فیلم ها نیست، بلکه برای او مهم این است که تماشگر از تماشای فیلم، تاثیر بگیرد.

کسی نمی تواند سناریست و کارگردان این فیلم یعنی جفری نک مانوف (Jeffrey Nachmanoff) را متهم کند که سعی در هم وزن نشان دادن جنایتکاران تروریستی جهادی را با ماموران FBI داشته و یا سعی کرده خطر افراط گرایی اسلامی را کمتر از واقع جلوه بدهد. ولی سوال فیلم این است که در نبرد بین حق و باطل یا خیر و شر، طرف حق مرگ چند بی گناه را می تواند توجیه کند؟ راجر ایبرت، منتقد شیکاگو سان تایمز در این مورد می گوید: جواب این سوال در فیلم معلوم نیست، اما مسلما این هم نیست که مرگ حتی یک نفر هم قابل تحمل نیست. به هر حال تلاش فیلمی که نک مانوف درست کرده، این است که پیچیدگی روانی شخصیت سمیر که آقای چیدل بازی می کند را تصحیح کند که مسلمانی سیاه پوست و متولد سودان است با سابقه ای طولانی در نیروهای ویژه امریکا و جنگجویی با وفاداری و یا با جهت گیری های مبهم است. در واقع او آدمی است که دوگانگی در ذاتش است و هر انتخابی که داشته باشد و هر طرفی را که بگیرد، در طرف دیگر خیانت به حساب میشود. او شخصیتی است که هر چند با جهادی ها در عملیات تروریستی در اروپا همکاری میکند ولی تماشاچی همیشه در وفاداری این شخص به اهداف تروریست های اسلامی تردید دارد.

فیلم از شباهت به فیلم هایی در ژانر خود پرهیز کرده است، زیرا مخصوصا ریتم فیلم را کند کرده اند و سعی داشته اند هیجان را به کندی و آهستگی و بصورت حتی درونی به وجود بیاورند. مثلا از طریق قطع موازی بین تروریست های جهادی از یک طرف و مامورهای FBI از طرف دیگر. در فیلم های پلیسی و یا حتی جاسوسی زیاد دیده ایم که مامور مخفی برای به دام انداختن جنایتکارها ناچار به شریک شدن در عملیات آنها می شود. به همین دلیل از این فیلم انتقاد شده است. به عنوان نمونه منتقد USA Today می گوید این کارگردان نمی تواند بین یک فیلم حادثه ای پر هیجان جاسوسی و درام متفکرانه، یکی را انتخاب کند.

این فیلم اولین تجربه جفری نک مانوف به عنوان کارگردان است. آقای نک مانوف قبلا سناریست بوده و یکی از فیلم های گذشته او مثلا The Day After Tomorrow در مورد تئوری سرد شدن زمین در اثر گرمایش بود. در هر صورت بعضی ها به باور ناپذیر بودن بعضی از جنبه های قصه ی این فیلم حمله کرده اند. مثلا منتقد واشنگتن پست نوشته است که تکرار کلیشه های فیلم های تروریستی اخیر است. اما همه این منتقدها، فیلم رو به خاطر فضا سازی هایش که ما را از خاورمیانه به امریکا و اروپا می برد، ستایش کرده اند. خیانتکار، فیلمی است که تلاش دارد عناصر فیلم های حادثه ای جاسوسی را در قالب یک فیلم سیاسی داخل کند ولی به دلیل اینکه محور داستان دو گانگی و ابهام یک شخصیت است، فیلم روی دوش بازیگر آن نقش، یعنی دان چیدل قرار گرفته است. راجر ایبرت منتقد شیکاگو سان تایمز در این مورد می گوید: بدون اینکه تلاش کند می تواند در نقش های آدم های پیچیده و متفکر فرو رود و چون متظاهرانه بازی نمیکند، هیچ وقت ستاره نشده است ولی کسی است که بهتر از هر هنرپیشه ی دیگری به درد نقش های این چنینی میخورد.

منبع : سرزمين فيلم